Normy w zakresie oświetlenia

Wymagania oświetleniowe dotyczące warunków pracy we wnętrzach określa norma PN-EN 12464-1:2022-01. Reguluje ona między innymi kwestię natężenia światła w zależności od wykonywanej na danym stanowisku pracy. W przypadku warsztatu samochodowego są to odpowiednio:

  • 200 lx (luksów) – oświetlenie ogólne warsztatu, zgrubne prace montażowe
  • 300 lx (luksów) – prace blacharskie, prace montażowe o średnim stopniu precyzji
  • 500 lx (luksów) – dokładne prace montażowe, obsługa szlifierki
  • 750 lx (luksów) – prace lakiernicze, precyzyjne prace montażowe

Wszystkie wymienione powyżej kategorie prac wymagają również współczynnika oddawania barw (Ra; inaczej CRI – ang. colour rendering index) powyżej 80. Takie światło pod kątem oddawania barw zbliżone jest do światła słonecznego, co skutkuje dobrym odwzorowaniem kolorów przedmiotów. Minimalizuje to ryzyko błędów i skraca czas odszukiwania potrzebnych przyrządów. Istotnym parametrem jest również współczynnik olśnienia (wskaźnik olśnienia przykrego, ang. Unified Glare Rating) . Zbyt wysoki UGR powoduje oślepienie i generuje istotny dyskomfort w obrębie narządu wzroku. W przypadku robót warsztatowych wymagany maksymalny UGR zależy od rodzaju wykonywanej pracy i jest nie wyższy niż 25.

Oświetlenie ogólne

Jeszcze niedawno powszechnie stosowanym w warsztatach oświetleniem były starego typu świetlówki. Ich wadą był między innymi niepożądany efekt stroboskopowy, długie rozświetlanie się i częste awarie. Aktualnie najchętniej wykorzystywane są nowoczesne świetlówki LED. Do ich atutów należy nie tylko energooszczędność i długoterminowa żywotność, ale również niski poziom emisji ciepła. Przeciwnicy oświetlenia LED twierdzą, że jest ono szkodliwe dla wzroku. Warto mieć na uwadze, że jest to prawda tylko w przypadku oświetlenia niskiej jakości, które generuje migotanie i emituje niewskazaną dla oczu niebieską barwę. Świetlówki przeznaczone do montażu w warsztacie samochodowym powinny spełniać określone normy w zakresie szczelności. Zalecane jest oświetlenie posiadające oznaczenie nie niższe niż IP 44 (odporność na pyły oraz bryzgi wody lane z różnych kierunków) lub IP 65 (całkowita odporność na wnikanie pyłu oraz strugi wody lane z różnych kierunków). Zapewnia to bezproblemową pracę lampy nawet po obryzganiu rożnego rodzaju substancjami (np. olejem) i umożliwia wygodne umycie jej w przypadku zanieczyszczenia. Dużą popularność w warsztatach zdobyły przede wszystkim praktyczne oprawy liniowe LED.

Oświetlenie kanału samochodowego

W dzisiejszych czasach samochody osobowe naprawia się głównie korzystając z podnośników, wiele warsztatów nadal dokonuje jednak napraw w oparciu o prace w kanale. Kanały samochodowe są również powszechnie wykorzystywane do naprawy ciężarówek i busów. Odpowiednie oświetlenie kanału wpływa na komfort i jakość wykonywanych działań. Właściwe zaplanowanie źródeł światła jest szczególnie ważne ze względu na specyficzne warunki pracy w kanale, gdzie nie dociera światło naturalne. Główne źródło światła powinno być rozproszone i oświetlać dobrze cały kanał. W tej roli, podobnie jak w przypadku oświetlenia ogólnego, dobrze sprawdzą się świetlówki LED. W kanale szczególnie ważną zaletą jest ich nienagrzewanie się, które chroni przez przypadkowym poparzeniem oraz zbyt wysoką temperaturą stanowiska pracy. Zalecane są hermetyczne lampy o oznaczeniu IP 65 lub IP66. Klosze takich lamp wykonane są z materiałów wstrząso- i uderzenioodpornych, np. poliwęglanu. Wskazane jest także dopasowanie oświetlenia, którego temperatura barwowa jak najmniej odbiega od temperatury światła naturalnego.

Oświetlenie mobilne

Lampy mobilne uzupełniają działanie oświetlenia głównego, dając duże możliwości w zakresie dostosowania światła do warunków i specyfiki wykonywanej pracy. Zapewniają odpowiednie doświetlenie miejsca pracy przede wszystkim podczas wykonywania precyzyjnych czynności. Na rynku dostępne są lampy stojące z regulowanym trzonkiem, lampy z giętkim regulowanym wysięgnikiem, lampy strefowe, lampy z kilkoma obrotowymi głowicami oraz szeroki asortyment praktycznych lamp i latarek inspekcyjnych. Najwygodniejsze są bez wątpienia lampy bezprzewodowe z akumulatorem. Przy zakupie trzeba zwracać uwagę na czas pracy po naładowaniu, gdyż różnice pomiędzy poszczególnymi lampami są czasami bardzo istotne. Większość podręcznych lamp wyposażonych jest w wygodne magnesy oraz haki lub zaczepy. Wybierając lampę inspekcyjną, dobrze jest zwrócić uwagę, czy ma opcję świecenia światłem ultrafioletowym (UV) i jaka jest jej deklarowana przez producenta odporność na uszkodzenia. Ciekawym rozwiązaniem są specjalistyczne lampy podwieszane pod maską samochodu, które wykorzystuje się głównie przy naprawach w obrębie silnika. Awaryjnie warto zaopatrzyć warsztat w przenośną najaśnicę, czyli autonomiczny system oświetleniowy z własnym generatorem prądu. To rozwiązanie przydatne przede wszystkim w sytuacji, kiedy dochodzi do awarii prądu, a rozpoczęta praca wymaga dokończenia pewnego etapu.

Lampy do prac lakierniczych i detailingowych

Roboty lakiernicze oraz detailingowe wymagają szczególnej precyzji, dlatego właściwe oświetlenie stanowiska pracy jest w ich przypadku kwestią kluczową. Powinno charakteryzować się ono dużą mocą i wysokim CRI , co gwarantuje wierne odwzorowanie realnych barw. Oprócz większych lamp przenośnych dostępne są latarki czołowe i kątowe oraz wygodne małe latarki długopisowe, które pozwalają doświetlić nawet najbardziej trudno dostępne zacienione miejsca. Dobrej jakości lampy lakierniczo-detailingowe powinny mieć wysoki współczynnik CRI (ang. colour rendering index). Uważa się, że minimalny poziom to 85, jednak na rynku dostępne jest specjalistyczne oświetlenie o CRI 96+, które zapewnia najwyższy komfort i dokładność pracy. Wybierając lampę warto zwrócić uwagę również na to, czy ma możliwość regulacji ustawienia temperatury światła. Zbyt niskie CRI i nieodpowiednia temperatura światła może powodować, że niektóre defekty i rysy będą niewidoczne. Część producentów oferuje praktyczne zestawy kilku lamp o zróżnicowanej wielkości i przeznaczeniu, które znaleźć można zazwyczaj pod hasłem „detailing kit”.

Napisz komentarz